Atatürk Çiçeği (Yılbaşı Çiçeği) Bakımı: Bütün Sezon

Öne çıkanlar

1. Atatürk çiçeklerinin çoğu eve gelmeden üşür: ılık bir günde al ve yolda üstünü sardır.
2. Doğrudan güneş almayan bol ışık, 16–21 °C ve cereyansız bir köşe renkleri haftalarca korur.
3. Yüzey kuruyunca sula ve suyunu süzdür; yaprak dökümünün başlıca nedenleri soğuk ve ıslak topraktır.
4. Saklamak istersen ilkbaharda buda, yazın büyüt, sonbaharda 8–10 hafta uzun gece ver.
5. Sütü cildi, gözü, ağzı ve mideyi tahriş eder; ASPCA kedi ve köpekler için zehirli sayar ama etkisi hafiftir.

Atatürk çiçeği bütün sezon boyunca nasıl bakılır?

Atatürk çiçeği bakımı yılbaşından sonra değil, çiçekçide başlar. Aralıkta yapraklarını döken bitkilerin çoğu eve gelirken üşümüş ya da ilk hafta kaloriferin yanına konmuştur. Bu yazıda tek bir bitkiyi bütün sezon boyunca izliyoruz: seçerken nelere bakılır, yılbaşı boyunca rengi nasıl korunur, kırmızı yapraklar solunca ne yapılır ve ertesi yıl yeniden nasıl renklenir. Yılbaşı çiçeği ya da ponsetya diye de bilinen Atatürk çiçeği (Euphorbia pulcherrima) Meksika kökenli bir çalıdır. Çiçek sandığımız kırmızı, pembe ya da krem kısımlar aslında braktedir, yani renklenmiş yapraklardır; asıl çiçekler ortadaki küçük sarı tomurcuklardır.

Bir bakışta Atatürk çiçeğinin yılı

Güney Yarımküre'de yılbaşı yaz ortasına denk gelir; orada tutulan bir bitki kendiliğinden kışın renklenir.

Sağlıklı Atatürk çiçeği nasıl seçilir?

Clemson Üniversitesi'nin bahçe bilgi merkezi, brakteleri tamamen renklenmiş, gövdenin dibine kadar koyu yeşil yapraklı ve sarkmayan bir bitki seçmeyi öneriyor. Kırmızı yaprakların ortasındaki küçük sarı çiçeklere bak: henüz tam açmamış olmaları gerekir, çünkü çiçekleri taze olan bitki daha uzun dayanır.

İngiltere Kraliyet Bahçecilik Derneği (RHS), Atatürk çiçeğinin en az 13–16 °C istediğini ve dükkân önündeki soğuk, cereyanlı tezgahların yaprak ve brakte dökümüne yol açtığını belirtiyor. Kapı önünde ya da pazarda soğukta bekleyen bitkiyi alma. Bitkinin üstünü kapatacak şekilde sardır, mümkünse ılık bir günde al ve soğuk arabada bekletmeden eve götür. Tezgahta zaten yaprak döken bir bitki büyük ihtimalle üşümüştür.

Yılbaşı boyunca bakım

Işık ve yer

Bol ışık ver ama doğrudan güneşten koru. RHS doğrudan güneşten uzak tutmayı söylüyor; Clemson ise günde en az 6 saat parlak, dolaylı ışık öneriyor ve güçlü güneşin renkleri soldurabileceğini belirtiyor. Aydınlık bir pencerenin biraz gerisi idealdir. Kaloriferin üstündeki pencere önü, soğuk gecelerde perdenin arkası, şömine yanı ve ısıtılmayan kapı önleri uygun değildir.

Sıcaklık

16–21 °C civarında sabit bir oda sıcaklığı hedefle. Clemson gündüz sıcaklığının 21 °C'yi geçmemesini öneriyor ve 10 °C'nin altında yaprak dökümü ve soğuk zararı görülebileceğini belirtiyor. Cereyan, kalorifer ve sobanın kuru havası renklerin ömrünü kısaltır. Ev bitkileri kaç derecede üşür yazımız, açık bir kapının önünde geçen birkaç dakikanın bile neden önemli olduğunu anlatıyor.

Sulama

Yalnızca toprağın yüzeyi kuruyunca sula. Önce bitkiyi folyosundan ya da süs saksısından çıkar, alttan su gelene kadar sula ve tabaktaki suyu boşalt. Clemson toprağın tamamen kurumaması, ama bitkinin suda da bekletilmemesi gerektiğini söylüyor. RHS saksıyı 10–20 dakika ılık suda bekletip süzdürmeyi öneriyor. En sık yapılan hata fazla sulamadır; RHS bunun kurşuni küfe yol açabileceğini belirtiyor. Toprağın nemini nasıl kontrol edeceğini bilmiyorsan ev bitkileri nasıl sulanır yazımıza bak.

Nem ve gübre

RHS de Florida Üniversitesi (UF/IFAS) de biraz fazladan nemin rengi uzattığını söylüyor; saksının altına ıslak çakıllı bir tepsi koymak ya da arada bir püskürtmek yeter. Çiçekteyken gübre verme. UF/IFAS'a göre dondan korunan bir Atatürk çiçeği rengini mart ayına kadar koruyabilir.

Atatürk çiçeği neden yaprak döker?

Ani yaprak dökümü neredeyse her zaman ortamdan kaynaklanır, hastalıktan değil. Şu listeyi kontrol et:

• Soğuk ya da cereyan: eve gelirken üşümüş, kapının yanında ya da gece soğuyan pencere önünde.
• Fazla su: sürekli ıslak toprak, çoğu zaman suyu içinde tutan folyo yüzünden.
• Fazla kuruluk: bitki önce pörsür, sonra yaprak döker.
• Sıcak ve kuru hava: kalorifer, soba ya da sıcak hava üfleyen klimanın önü.
• Az ışık: pencereden uzak, loş bir köşe.

Nedeni düzeltince döküm genellikle durur. Ayrıntılar için bitki yaprak döküyor yazımıza bakabilirsin. Nedenini bulamazsan Dr. Flori bir fotoğraftan yola çıkıp doğru soruları sorar, en olası nedeni ve ne kadar acil olduğunu söyler.

Yılbaşından sonra Atatürk çiçeği bakımı

Birçok kişi Atatürk çiçeğini mevsimlik süs gibi görür ve renkleri solunca vedalaşır; bu da gayet normal. Saklamak istersen RHS ve Clemson'ın önerdiği yol şöyle:

1. İlkbaharda buda. Brakteler solunca (mart–nisan) dalları sertçe kes: RHS yaklaşık 10 cm'ye, Clemson yaklaşık 20 cm'ye kadar kesmeyi öneriyor. Eldiven tak, çünkü beyaz süt cildi tahriş eder.
2. Saksısını değiştir ve büyüt. İlkbahar sonunda bir boy büyük saksıya al; RHS iri kumlu, toprak bazlı bir harç öneriyor. Güneşli bir pencerede tut, yeni sürgün başlayınca düzenli sula.
3. Büyürken gübrele. Clemson ilkbahardan sonbahara 2–3 haftada bir dengeli gübre, RHS ayda bir potasyumu yüksek gübre öneriyor. Etiketteki dozlara uy.
4. Yazın dışarıda (isteğe bağlı). Geceler sürekli 10 °C'nin üstüne çıkınca balkona ya da bahçeye al, geceler 13–16 °C'ye düşmeden içeri getir.
5. Gür olsun diye uç al. Yazın sürgün uçlarını kopar ama sonbahar başında bırak ki çiçek tomurcuğu oluşturabilsin; Clemson 1 Eylül'den sonra uç alınmamasını söylüyor.

Flori'nin bakım hatırlatmaları sulama, gübreleme ve budama tarihlerini senin yerine takip eder; süsler kalkınca bitki unutulmaz.

Atatürk çiçeği yeniden nasıl kırmızı olur?

Atatürk çiçeği kısa gün bitkisidir: brakteler geceler uzun olduğunda renklenir. Her akşam lambanın yandığı bir salonda bitki bu sinyali hiç almaz. RHS, Noel'e renklenmesi için eylül sonundan başlayarak 8–10 hafta boyunca günde 12 saatten az ışık alması gerektiğini söylüyor. Clemson daha kesin bir yöntem veriyor: ekimin ilk haftasından itibaren 8–10 hafta boyunca her gece 14 saat tam karanlık (bir dolapta ya da büyük bir kutunun altında), gündüz de 6–8 saat bol ışık.

Gece birkaç dakikalık lamba ışığı bile renklenmeyi geciktirebilir, bu yüzden düzenli ol. RHS'ye göre sıcaklığı 18 °C civarında sabit tut. Brakteler renk vermeye başlayınca karanlık uygulamasını bırakıp bitkiye yeniden yılbaşı çiçeği gibi bakabilirsin.

Atatürk çiçeği kediler, köpekler ve çocuklar için zehirli mi?

ASPCA, Atatürk çiçeğini kediler, köpekler ve atlar için zehirli bitkiler arasında sayıyor: sütü ağzı ve mideyi tahriş eder, bazen kusturur; ama ASPCA zehirliliğinin genellikle abartıldığını da belirtiyor. RHS beyaz sütün cildi ve gözleri tahriş edebileceğini söylüyor. Bitkiyi kemiren evcil hayvanların ulaşamayacağı bir yere koy, budadıktan sonra ellerini yıka; evcil hayvanın çok yediyse ya da halsizse veterinerini ara. Hayvanlarla daha güvenli bitkiler için kedi ve köpekler için güvenli bitkiler listemize, diğer mevsimlik işler için mevsimlik bakım rehberlerimize göz at.

Flori editör ekibi

Flori ekibi tarafından yazıldı ve doğrulandı. Her rehber RHS, üniversite yayım servisleri ve ASPCA gibi bahçecilik kaynaklarına dayanır; tavsiyeler değiştikçe güncellenir.

Genel bitki bakım bilgisidir. Her bitki farklıdır; değerli bir bitkide ya da hızla yayılan bir sorunda yerel bir fidanlığa veya bitki uzmanına danış.