Domates Çiçek Açıyor Ama Meyve Vermiyor
Domates çiçek açıyor ama meyve vermiyor mu? Sıcak, soğuk gece, tozlaşma, sulama ve azotu kontrol edin; belirti-neden-çözüm tablosu ve günlük vurma yöntemi.
Fotoğraf: S.mini · CC BY-SA 3.0Domates çiçek açıp meyve vermiyorsa en sık neden sıcaklıktır: gece yaklaşık 13 °C altı ya da 24 °C üstü, gündüz ise yaklaşık 32 °C üstü polenin işlemesini engeller. Kötü tozlaşma, düzensiz sulama, fazla azot ve ağır meyve yükü de çiçek dökümüne yol açar. Nedeni giderince meyve tutumu yeniden başlar.
Öne çıkanlar
- Çiçek dökümü genellikle geçicidir: sıcaklık rahat aralığa dönünce meyve tutumu yeniden başlar.
- Gece yaklaşık 13 °C altı veya 24 °C üstü, gündüz yaklaşık 32 °C üstü polenin işlemesini engeller.
- Korunaklı balkonda ya da evde, polen hareket etsin diye açık çiçeklere her gün vurun veya sallayın.
- Eşit sulayın, fazla azottan kaçının; meyve şişmeye başlayınca potasyumu yüksek gübre kullanın.
- Her bitkiye tam güneşte 30-45 cm'lik bir saksı verin.
Bu sayfada9
- Domates neden çiçek açıyor ama meyve vermiyor?
- Hızlı kontrol listesi: ne görüyorsunuz, ne yapmalısınız?
- Çiçeklerin tutması için hava çok sıcak ya da çok soğuk mu?
- Bitki tozlaşıyor mu?
- Sulama ve gübre meyve tutumunu engeller mi?
- Çiçek dökümüne başka ne yol açar?
- Atlamanız gereken efsaneler
- İlk kez çiçek dökümü yaşıyorsanız panik yapmayın
- Domates ne zaman yeniden meyve tutar?
Domates neden çiçek açıyor ama meyve vermiyor?
Çoğu zaman bitki sağlıklıdır; çiçekler meyveye dönüşemez. Buna çiçek dökümü denir. Başlıca nedenler şunlardır: poleni olumsuz etkileyen sıcaklık, polenin yeterince hareket etmemesi, düzensiz sulama, azotun fazla ya da az olması ve bitki üzerinde zaten çok fazla meyve bulunması. Bu rehber önce ekran görüntüsü alabileceğiniz bir belirti, neden ve çözüm tablosu veriyor, sonra her nedeni sırayla anlatıyor.
İklim hangi nedenden şüphelenmeniz gerektiğini değiştirir. Akdeniz ve Ege kıyılarında yaz ortasının sıcağı ilk şüphelidir. İç Anadolu'da ise dışarı dikimden sonra gelen soğuk bir gece daha olasıdır. Aşağıdaki sayılar Kaliforniya Üniversitesi (UC) ve Kraliyet Bahçıvanlık Derneği'nden (RHS) alındı. UC yazısı Kaliforniya için yazılmış, bu yüzden sıcaklıkları kesin kural değil, yol gösterici kabul edin.
Hızlı kontrol listesi: ne görüyorsunuz, ne yapmalısınız?
| Ne görüyorsunuz? | Olası neden | İlk çözüm |
|---|---|---|
| Sıcak hava dalgasında çiçekler kuruyup düşüyor | Gündüz yaklaşık 32 °C üzeri, özellikle hava çok kuruysa | Düzenli sulayın, saksıyı öğle saatlerinde gölgeleyin; hava serinleyince meyve tutumu yeniden başlar |
| Soğuk bir dönemden sonra çiçekler düşüyor | Gece yaklaşık 13 °C altı | Geceleri saksıyı duvar dibine ya da eve alın |
| Sıcak gecelerde çiçekler düşüyor | Gece yaklaşık 24 °C üzeri | Gelecek sezon sıcağa dayanıklı çeşit seçin; kökleri eşit nemli tutun |
| Çiçek açıyor, kuruyor, minik meyve oluşmuyor | Polen hareket etmiyor: durgun hava, korunaklı balkon, kapalı mekan | Açık çiçeklere her gün hafifçe vurun ya da sallayın |
| Koyu, gür yapraklar, az çiçek ve meyve | Çok fazla azot | Azotu yüksek gübreyi bırakın; meyveler şişmeye başlayınca potasyumu yüksek domates gübresine geçin |
| Yapraklar solup kıvrılıyor, çiçekler düşüyor | Toprak çok kuru ya da çok ıslak | Derin ve düzenli sulayın; drenajı kontrol edin |
| Bitkide çok meyve var, yeni çiçekler dökülüyor | Ağır meyve yükü | Sabırlı olun; olgun meyveleri toplayın, sonraki çiçek dalgasını bekleyin |
Çiçeklerin tutması için hava çok sıcak ya da çok soğuk mu?
En sık neden sıcaklıktır. UC Master Gardeners'a göre gece sıcaklığı 55 °F'nin (yaklaşık 13 °C) altına ya da 75 °F'nin (yaklaşık 24 °C) üstüne çıkınca polen tüpünün gelişimi bozulur ve döllenme gerçekleşmez. Gündüz 90 °F'nin (yaklaşık 32 °C) üzerine çıkması, özellikle nem çok düşükse, meyve tutumunu engeller. En iyi döllenme gündüz 80-85 °F (27-29 °C), gece ise 62 °F'nin (yaklaşık 17 °C) üzerinde ve 72 °F'nin (yaklaşık 22 °C) altında olduğunda gerçekleşir.
RHS ise sezonun öbür ucunu verir: domatesi ancak sıcaklık güvenle 16 °C'nin üzerine çıktığında dışarı dikin. Çiçekler soğuk bir ilkbahar haftasında oluştuysa bitki iyi görünse bile dökülebilir; sonraki salkımlar normal tutar.
Havayı değiştiremezsiniz ama balkonda etkisini azaltabilirsiniz. Güney ve batı duvarındaki saksılar çabuk ısınır; sıcak hava dalgasında sabah güneşi alıp öğleden sonra gölgede kalacakları bir yere taşıyın. Soğuk havada duvar dibine ya da geceleri eve alın. UC, sıcak yazlı bölgeler için sıcağa dayanıklı çeşit dikmeyi de öneriyor. Sıcaklık rahat aralığa dönünce meyve tutumu genellikle yeniden başlar.
Sıcak hava dalgasında çiçekler dökülürken yapraklar da solmaya başladıysa sulamayı da kontrol edin: UC kuru ya da fazla nemli toprağı ayrı bir neden olarak sayar, RHS ise kıvrılan yaprakların su eksikliğine işaret edebileceğini söyler. Yani sıcak ve susuzluk aynı anda sorun olabilir; ikisine birden bakın.

Bitki tozlaşıyor mu?
Domates çiçeklerinde polenin sarsılarak serbest kalması gerekir. Açık havada bunu rüzgar ve böcekler yapar; korunaklı bir balkonda, serada ya da evde yapmayabilirler. UC, bombus arılarının çiçekleri titreştirdiği için bal arısından daha etkili olduğunu belirtir. RHS ise tam açmış çiçeklere hafifçe vurmayı ya da onları sallamayı önerir.
- Taç yapraklar tam açılıp geriye kıvrılana kadar bekleyin.
- Günün ortasında çiçek sapına ya da salkıma parmağınızla birkaç kez hafifçe vurun, ya da bitkiyi kafesinden veya desteğinden nazikçe sallayın.
- Bitki çiçek açtığı sürece her gün tekrarlayın.
RHS ayrıca açık çiçeklere su püskürtmenin yardımcı olabileceğini söyler. Örtü altında yetiştiriyorsanız, tozlaştırıcı böcekler girebilsin diye havalandırmayı düzenli açın.
Sulama ve gübre meyve tutumunu engeller mi?
Evet. UC, toprak neminin hem az hem fazla olmasını, azotun da hem az hem fazla olmasını çiçek dökümünün nedenleri arasında sayar. RHS, düzensiz nemin meyve çatlamasına ve çiçek burnu çürüklüğüne de yol açtığını, sıcak havada saksıların her gün sulanması gerekebileceğini ekler. Saksı yataktan çok daha hızlı kurur; bu yüzden kendi kendini sulayan saksılar işi kolaylaştırabilir.
Gübrede RHS, saksıdaki bitkilere ilk meyveler şişmeye başlayınca 10-14 günde bir organik, potasyumu yüksek sıvı gübre vermeyi önerir. Ondan önce ölçülü olun: çok azot alan bitki meyve yerine yaprak yapar. NPK rakamları rehberi etiketi okumayı gösterir. İngiliz tuzu rehberimiz ise bu popüler katkının ne işe yaradığını, ne işe yaramadığını anlatır.

Çiçek dökümüne başka ne yol açar?
UC ayrıca çok ağır meyve yükünü, böcek zararını ve hastalığı, bir de sıcağa dayanıklı olmayan çeşitleri sayar. Yaprakların altına ve çiçek salkımlarına bakın; bitkiyi zayıflatan yaprak biti gibi zararlıları arayın. Saksı boyutu da önemlidir: RHS tam güneşte, 30-45 cm'lik saksıya tek bitki önerir. Dar saksıda ve yarı gölgede bitki çiçek açar, sonra pes eder.
Domatesi başka sebzelerle birlikte dikiyorsanız dost bitkiler tablomuz hangi komşuluğun gelenek, hangisinin kanıta dayalı olduğunu gösterir.
Atlamanız gereken efsaneler
- "Ne kadar çok gübre, o kadar çok domates." Fazla azot, çiçek dökümünün listelenen nedenlerinden biridir.
- "Bal arısı şart." UC, bal arısının büyük bir etken olmadığını söyler; bombus arısı daha etkilidir ve parmakla vurarak onu taklit edebilirsiniz.
- "Tüm çiçekleri koparıp bitkiyi sıfırlayın." Baktığımız hiçbir kaynak bunu önermiyor. Nedeni giderin, yeni çiçekler tutacaktır.
- "Bitki bozuldu." Çiçek dökümü genellikle geçicidir. Koşullar rahat aralığa dönünce meyve tutumu yeniden başlar.
İlk kez çiçek dökümü yaşıyorsanız panik yapmayın
Bitkinin birkaç çiçeğini ya da bir salkımın tamamını kaybetmesi normal olabilir. Sıcaklık ya da nem bir hafta bozulduysa o haftanın çiçekleri tutmaz, sonraki salkımlar ise tutar. Bu yüzden önce hangi nedenin geçerli olduğunu tablodan bulun, tek bir şeyi düzeltip bekleyin; her gün yeni bir yöntem denemek hem sizi hem bitkiyi yorar.

Domates ne zaman yeniden meyve tutar?
Sıcaklık rahat aralığa döndüğünde ve toprak eşit nemli kaldığında, yeni çiçeklerin birkaç hafta içinde tutmaya başlaması beklenir; süre çeşide ve havaya bağlıdır, bu yüzden yaklaşık bir değer sayın. Çiçeklerin döküldüğü günün havasını kısaca not edin: gelecek yıl sıcağa dayanıklı çeşit seçmeniz, daha geç dikmeniz ya da saksıyı daha korunaklı bir yere koymanız gerektiğini gösterir.
Sık sorulan sorular
Domates bitkimde neden çiçek var ama domates yok?
Çiçekler genellikle döllenemiyordur. Çok sıcak ya da soğuk geceler, durgun hava, düzensiz sulama ve fazla azot en sık nedenlerdir.
Domates çiçeği elle nasıl tozlaştırılır?
Çiçekler tam açınca, günün ortasında çiçek sapına hafifçe vurun ya da bitkiyi nazikçe sallayın. RHS, polen aktarımı için açık çiçeklere vurmayı veya onları sallamayı önerir.
Domates meyve tutmak için arıya ihtiyaç duyar mı?
Hayır. UC Master Gardeners, bal arısının büyük bir etken olmadığını söyler. Bombus arısı çiçekleri titreştirdiği için yardımcı olur; vurmak ya da sallamak benzer işi görür.
Domatesin meyve tutması için ne kadar sıcak çok sıcaktır?
UC Master Gardeners, gündüz 90 °F'nin (yaklaşık 32 °C) üzerine çıkmasının, özellikle nem çok düşükse, meyve tutumunu engellediğini; gece 75 °F'nin (yaklaşık 24 °C) üstünün ise döllenmeyi bozduğunu bildiriyor.

Gübre etiketindeki üç NPK rakamının anlamı, azot, fosfor ve potasyumun işlevi ve ev bitkisi gübresini güvenle seçip seyreltme yolu.
Kaynaklar
Genel bitki bakım bilgisidir. Her bitki farklıdır; değerli bir bitkide ya da hızla yayılan bir sorunda yerel bir fidanlığa veya bitki uzmanına danış.


