Saksıda Zeytin Ağacı: Kış Bakımı

Saksıdaki zeytin ağacı kışı nasıl geçirir: ne zaman sarılır, ne zaman içeri alınır, ne kadar az sulanır ve gübre ile budama neden ilkbahara kalır.

Saksıda Zeytin Ağacı: Kış BakımıFotoğraf: Manfred Werner - Tsui · CC BY-SA 3.0
Kısa cevap

Saksıdaki zeytin soğuğun kendisinden çok sert dondan korunmalıdır. Hafif donda polar örtüyle sarın, sıcaklık yaklaşık -5 °C'nin altına inince donsuz, aydınlık ve serin bir yere alın. Harcı hafif nemli tutun; gübre ve budamayı ilkbahara bırakın.

Öne çıkanlar

  1. RHS yaklaşık -5 °C altını sert don sayar: saksıyı donsuz bir yere taşıyın.
  2. Yalnızca harcı hafif nemli tutacak kadar sulayın; soğuk ve ıslak kök, serin bir geceden daha büyük risktir.
  3. Sıcak oturma odasına değil, serin ve aydınlık bir yere koyun; zeytin çiçek açmak için serin bir kış dinlenmesine ihtiyaç duyar.
  4. Kışın gübre ve sert budama yok; geç ilkbahar ya da yaz başında budayın.
Bu sayfada9
  1. Saksıdaki zeytin ağacı kışın dışarıda kalabilir mi?
  2. Saksıdaki zeytin kaç derecede zarar görür?
  3. Saksıdaki zeytin kışı nerede geçirmeli?
  4. Akdeniz, Ege ve İç Anadolu iklimi için ne değişir?
  5. Saksıdaki zeytin kışın nasıl sulanır?
  6. Kışın gübre verilir mi, budanır mı?
  7. Kışın saksıdaki zeytinde hangi sorunlar çıkar?
  8. İlkbahar gelince ne yapılır?
  9. Saksıdaki zeytin için kış kontrol listesi

Saksıdaki zeytin ağacı kışın dışarıda kalabilir mi?

Çoğu zaman evet; ancak saksıdaki zeytin, yere dikilmiş zeytinden daha hassas, bir ev bitkisinden ise daha dayanıklıdır. Saksıda zeytin ağacı kış bakımı esas olarak iki şeye bağlıdır: hava ne kadar soğuyacak ve saksı ne kadar ıslak kalacak. İngiliz Kraliyet Bahçıvanlık Derneği (RHS), yere dikili birçok zeytinin -5 ile -10 °C arasına dayandığını, -5 °C altını ise sert don saydığını belirtiyor. Saksıda kökleri çevreleyen toprak çok az olduğu için bu aralığın temkinli ucuna göre planlama yapmak gerekir. RHS, soğuk bölgelerde zeytinin kapta yetiştirilip kış için donsuz bir yere alınmasını öneriyor.

Saksıdaki zeytin kaç derecede zarar görür?

Kış en düşüğüSaksıdaki zeytinle ne yapılır?
0 °C üzeri, sadece serin gecelerDışarıda, en güneşli ve korunaklı köşede kalabilir; saksıyı yerden yükseltin
Hafif don, yaklaşık -5 °C'ye kadarDuvar dibine alın, saksıyı sarın, don olan gecelerde dalları polar örtüyle kaplayın
-5 °C altı ya da uzun süren donDonsuz bir yere taşıyın; RHS bunu sert don sayıyor

Bu bantlar RHS eşiklerini saksı için temkinli yorumlayarak birleştirir; rehberdir, garanti değildir. Çeşitler arasında dayanıklılık farkı vardır ve ılık havanın ardından gelen ani don, yavaş gelen soğuktan daha çok zarar verir. Ağacın çeşidini bilmiyorsanız daha az dayanıklı kabul edin.

Bir ev kapısının yanında saksıda duran genç zeytin ağacı; soğuk bölgelerde kış koruması ister.
Bir ev kapısının yanında saksıda duran genç zeytin ağacı; soğuk bölgelerde kış koruması ister.Fotoğraf: Acabashi · CC BY-SA 4.0

Saksıdaki zeytin kışı nerede geçirmeli?

İki uygulanabilir seçenek var; hangisini seçeceğiniz iklime bağlı.

  • Dışarıda, korunaklı. RHS, kapların korunaklı bir köşeye alınıp sert dona karşı sarılabileceğini söylüyor. Çok soğuk kışlarda taç çevresine birkaç kat biyolojik olarak parçalanabilen polar örtü veya çuval bezi dolamak yardımcı olur; kalın tip bahçe örtüleri yaklaşık 2 °C koruma sağlar. Bu küçük bir pay olduğu için örtü, ara sıra gelen donlar içindir, sert bir kış için değil. Saksıyı ayaklıklara ya da tuğlalara oturtup suyun akmasını sağlayın.
  • İçeride, serin ve aydınlık bir yerde. NC State Extension, zeytinin kapta yetiştirmeye uygun olduğunu, soğuk bölgelerde eve ya da seraya alınabileceğini belirtiyor. Isıtılmayan bir sera, kapalı balkon, kış bahçesi ya da pencere kenarındaki serin bir merdiven boşluğu işe yarar; sıcak oturma odası yaramaz. Ağaç dinlenmededir ve sıcak, kuru hava zararlıları davet eder. NC State ayrıca zeytinin çiçek açması için yaklaşık iki ay boyunca 4 ile 10 °C arası sıcaklık gerektiğini yazıyor; yani serin bir kış dinlenmesi, sonraki çiçek ve meyvenin parçasıdır.

Hangisini seçerseniz seçin, ağaca verebildiğiniz kadar ışık verin. Zeytin güneşi seven bir Akdeniz ağacıdır; RHS güneşli ve korunaklı bir yer önerir, kış için donsuz yer de karanlık bir dolap değil aydınlık bir köşe olmalı. Pencere seçerken kışın ev bitkileri nereye konur rehberine bakabilirsiniz.

Akdeniz, Ege ve İç Anadolu iklimi için ne değişir?

Kışları ılık geçen Akdeniz ve Ege kıyılarında saksıdaki zeytin çoğunlukla bütün yıl dışarıda kalır; buradaki asıl iş, ani soğuk dalgalarını izlemek ve yağışlı mevsimde saksının suda durmasını önlemektir. İç Anadolu'da kışlar çok daha soğuktur; saksıdaki zeytini soğuk ama donsuz bir odaya ya da örtülü, korunaklı bir terasa alın ve saksıyı sarın. Kuzey Avrupa gibi ılıman soğuk iklimlerde RHS gibi davranın: yazın dışarıda, kışın donsuz bir yerde.

Bir şehir sokağında büyük bir kapta yetişen iri zeytin ağacı.
Bir şehir sokağında büyük bir kapta yetişen iri zeytin ağacı.Fotoğraf: Dispe · CC0

Saksıdaki zeytin kışın nasıl sulanır?

Çok az. RHS, kaptaki zeytinlerin nisandan eylül sonuna kadar düzenli sulanması gerektiğini, kışın ise harcın yalnızca hafif nemli tutulmasını söylüyor. Fazla suladığınızda kökler soğuk ve ıslak harçta kalır; saksıdaki zeytini kaybetmenin hızlı bir yoludur. UF/IFAS de aşırı sulama ya da yağmurun zeytinde kök çürümesine yol açabileceği konusunda uyarıyor. Kontrol için parmağınızı toprağa 3-5 cm sokun: kuruysa azıcık su verin, serin ve nemliyse bekleyin. Sulamadan sonra tabağı boşaltın. Bitkiler nasıl sulanır rehberi parmak testini ayrıntılı anlatıyor. Soğuk bir yerde toprak daha yavaş kurur; serin bir yerdeki ağaç birkaç haftada bir su isteyebilir, daha ılık bir odadaki ağaç ise daha sık.

Kışın gübre verilir mi, budanır mı?

İkisi de hayır. RHS gübrelemeyi yalnızca büyüme mevsimi için tarif ediyor; budamayı geç ilkbahar ya da yaz başında, en geç ağustosta yapmayı ve sert budamadan kaçınmayı öneriyor, çünkü sert budama dik ve hırçın sürgünler çıkarır. Kışın gübre ve budama yumuşak sürgün teşvik eder ve soğuk onları yakar. Ağacı rahat bırakın, yalnızca ölü ya da kırık dalları alın ve ilkbaharı bekleyin. Toprağa dikili zeytinlerde kışın meyve ağaçları ve zeytin budama rehberi, zeytinin elmadan neden farklı budandığını anlatıyor.

Dalda duran yeşil bir zeytin meyvesi.
Dalda duran yeşil bir zeytin meyvesi.Fotoğraf: Martin Cooper from Ipswich, UK · CC BY 2.0

Kışın saksıdaki zeytinde hangi sorunlar çıkar?

Ne görüyorsunuz?Olası nedenNe yapmalı?
Dondan sonra kuruyan, kahverengileşen yapraklarDon zararı; RHS yaygın sorunlar arasında sayıyorHemen budamayın; ilkbaharda yeni sürgünü bekleyin, yalnızca kesin ölü kısımları alın
Soğuk ve sulu harçla birlikte solgunlukFazla su, kök çürümesiSulamayı kesin, tabağı boşaltın, saksıyı ayaklıkla kaldırın, harcın biraz kurumasına izin verin
Küçük kabarcıklar, yapışkan yapraklarKabuklu bit; RHS, NC State ve UF/IFAS listeliyorElle silin, haftalık kontrol edin; kabuklu bit rehberine bakın
Ağaç çıplak ama dallar hâlâ esnekDinleniyor ya da toparlanıyor olabilirÖlü olduğuna karar vermek için ilkbahara kadar bekleyin

Ağacı içeri alırken bir kez baştan sona kontrol edin. Neyin ters gittiğinden emin değilseniz sorunu anlatın ya da fotoğrafını Dr. Flori'ye gönderin; Dr. Flori ek sorular sorar ve aciliyeti söyler.

İlkbahar gelince ne yapılır?

Ağacı aceleyle dışarı çıkarmayın; RHS bütün don riski geçene kadar beklemeyi söylüyor. Bir iki hafta boyunca her gün biraz daha uzun süre dışarıda tutarak alıştırın. Sonra RHS'nin kaptaki zeytinler için önerdiği gibi harcın üstteki 5 cm'ini yenileyin; gübre ve düzenli sulamaya dönün. En az 30-35 cm genişliğinde ve derinliğinde, bol drenaj delikli, çakıllı ve toprak bazlı harçla dolu bir saksı kışı kolaylaştırır; su rahat akar. Ağaç saksısını aştıysa doğru saksı seçimi rehberine göz atın.

Saksıdaki zeytin için kış kontrol listesi

  1. Hava tahminine bakın: hafif donda örtü, sert donda (-5 °C altı) taşıma.
  2. Saksıyı ayaklık ya da tuğlayla yükseltin, tabakları boşaltın.
  3. Harcı hafif nemli tutun: her suyu vermeden önce parmak testi yapın.
  4. Serin bir yerde, olabildiğince çok ışık verin; sıcak odaya koymayın.
  5. İlkbahara kadar gübre ve sert budama yok.
  6. Haftada bir kabuklu bit ve ıslak harç kontrolü yapın.

Sık sorulan sorular

Saksıdaki zeytin ağacı kışın dışarıda kalabilir mi?

Ilık kışlarda, saksı yerden yükseltilmiş ve korunaklı bir köşedeyse evet. Hafif donda polar örtüyle sarın; sert don (yaklaşık -5 °C altı) bekleniyorsa donsuz bir yere taşıyın.

Saksıdaki zeytin kışın ne sıklıkla sulanır?

RHS'ye göre yalnızca harcı hafif nemli tutacak kadar. Parmağınızı 3-5 cm sokup yalnızca kuruysa sulayın; serin bir yerde bu birkaç haftada bir olabilir.

Zeytin ağacını sıcak oturma odasında tutabilir miyim?

Tercih etmeyin. Serin, aydınlık ve donsuz bir yer daha uygundur; NC State, zeytinin çiçek açması için yaklaşık iki ay 4-10 °C gerektiğini belirtiyor.

Saksıdaki zeytin kışın budanır mı?

Hayır. RHS geç ilkbahar ya da yaz başında, en geç ağustosta budamayı ve sert budamadan kaçınmayı öneriyor.

Kaynaklar

Flori editör ekibi

Flori ekibi tarafından yazıldı ve doğrulandı. Her rehber RHS, üniversite yayım servisleri ve ASPCA gibi bahçecilik kaynaklarına dayanır; tavsiyeler değiştikçe güncellenir. Rehberleri nasıl yazıyoruz

Genel bitki bakım bilgisidir. Her bitki farklıdır; değerli bir bitkide ya da hızla yayılan bir sorunda yerel bir fidanlığa veya bitki uzmanına danış.