Toprakta Zıplayan Minik Böcekler: Zararlı mı?

Saksı toprağında zıplayan minik böcekler çoğunlukla springtail'dir ve zararsızdır. Toprak akarı ve mantar sineğinden nasıl ayrılır, nasıl yok edilir?

Toprakta Zıplayan Minik Böcekler: Zararlı mı?Fotoğraf: Donald Hobern from Copenhagen, Denmark · CC BY 2.0
Kısa cevap

Sulayınca zıplayan minik noktalar springtail, yavaş ve yuvarlak yürüyenler toprak akarıdır. İkisi de nemli saksı toprağındaki çürüyen maddeyle beslenir ve sağlıklı bitkiye genelde zarar vermez; bazı springtail türleri fideyi kemirebilir. İkisi için de çözüm aynı: sulamalar arasında toprağı kurut, tabağı boşalt.

Öne çıkanlar

  1. Zıplayanlar springtail, yavaş yürüyenler toprak akarıdır; ikisi de genelde zararsızdır.
  2. Islak toprağın işaretidir; böceği değil sulamayı tedavi et.
  3. Sulamalar arasında toprağın kurumasına izin ver, tabağı boşalt.
  4. Böcek ilacı spreyleri genelde önerilmez; kuru toprakla başla ve etikete uy.
  5. Ağ örgüsü ya da benekli yapraklar bitkiye zarar veren kırmızı örümceğe işaret eder.
Bu sayfada9
  1. Saksımdaki zıplayan minik böcekler ne?
  2. Springtail mi, toprak akarı mı? Kısa karşılaştırma
  3. Springtail bitkiye zarar verir mi?
  4. Springtail ve toprak akarlarından nasıl kurtulunur?
  5. Springtail için böcek ilacı gerekir mi?
  6. Birden springtail neden çıktı?
  7. Banyoda ya da mutfakta da varlarsa?
  8. Zıplamıyorlarsa?
  9. Ne zaman endişelenmeli?

Saksımdaki zıplayan minik böcekler ne?

Sulama ya da toprağa dokunma sırasında ufak noktalar fırlayıp zıplıyorsa bunlar springtail (kuyruklu zıpzıp böceği, yaygın adıyla toprak pireleri) olup neredeyse her zaman zararsızdır. Noktalar yavaşsa, yuvarlaksa ve zıplamak yerine yürüyorsa muhtemelen toprak akarıdır; onlar da zararsızdır. Bu rehber ikisini iki saniyede ayırt etme testini, zararsız bir toprak akarı ile bitkiyi emen kırmızı örümcek arasındaki farkı ve ikisi için de işe yarayan tek çözümü anlatıyor: daha kuru toprak.

İkisi de nemli saksı toprağındaki çürüyen organik maddeyle yaşar. Bitkinin hastalığı değil, toprağın durumunun işaretidir; asıl tedavi ettiğin şey nemdir.

Springtail mi, toprak akarı mı? Kısa karşılaştırma

SpringtailToprak akarı (oribatid)
HareketRahatsız edilince, gövdenin altında katlı çatal kuyruğuyla zıplarYürür; akarlar genelde zıplayamaz ve uçamaz (University of Maryland)
BoyutYaklaşık 1,5 mm (UC IPM, Colorado State); nadiren 5 mm'den büyük (Virginia Tech)Minik; "yavru kene" gibi görünür (WSU)
RenkBeyazımsı, mavimsi, gri-siyah (UC IPM); açık kahve ya da krem (Virginia Tech)WSU fotoğrafında kırmızımsı kahverengi
NeredeToprak yüzeyinde, en çok sulamadan hemen sonra fark edilirToprakta ve organik maddede
Ne yerÇürüyen bitki artığı, mantar, küf, algÇürüyen maddeyi parçalamaya yardım eden temizleyiciler sayılır (WSU)
Bitkiye zararıAz ya da hiç; bazı türler fideyi kemirirBeklenmez (WSU)

Kısacası zıplıyorsa springtail, zıplamayan yavaş bir nokta ise akardır; hangisi olursa olsun önce toprağın nem durumuna bak, çünkü ikisi de aynı koşulları sever. WSU'nun bilgi notu oribatid akarlar hakkında "pek az şey bilindiğini" söylüyor; bu yüzden toprak akarına springtail ile aynı kuralı uygula: bitki sağlıklı görünüyorsa sorunun nedeni onlar değildir.

Boyu birkaç milimetreyi geçmeyen toprak türü soluk renkli springtail'ler (Folsomia candida).
Boyu birkaç milimetreyi geçmeyen toprak türü soluk renkli springtail'ler (Folsomia candida).Fotoğraf: AJC1 from UK · CC BY-SA 2.0

Springtail bitkiye zarar verir mi?

Neredeyse hiç. UC IPM onları çürüyen organik madde, mantar, küf ve alg yiyen, çoğunlukla zararsız temizleyiciler olarak tanımlıyor; insanı ve evcil hayvanı ısırmadıklarını, hastalık yaymadıklarını ve eşyaya zarar vermediklerini söylüyor. Colorado State saksı toprağında çok az zarar verdiklerini ya da hiç vermediklerini belirtiyor. Tek istisna fidelerdir: bazı türler fideleri kemirir ve minik çukurlar ya da delikler bırakır (UC IPM); bu yüzden yeni ekilmiş tohum tepsisi önlem alacağın yerdir. Olgun bitkiler önemli ölçüde zarar görmez.

Asıl ders Virginia Tech'in uyarısında: fazla sulayan kişi bitkinin gerilemesini springtail'e yükleyebilir, oysa daha olası neden aşırı sulamadır. Yoğun bir springtail nüfusu toprağın ıslak kaldığının işaretidir; böceğe bakmadan önce bitkinin sulamasına bak. Fazla sulama mı susuzluk mu rehberi farkı nasıl anlayacağını gösteriyor.

Springtail ve toprak akarlarından nasıl kurtulunur?

  1. Toprağı kurut. Colorado State ve Virginia Tech sulamalar arasında toprağın bir miktar kurumasına izin vermeni söylüyor. Virginia Tech bunun onların gitmesine ya da ölmesine yol açtığını belirtiyor.
  2. Tabağı boşalt. UC IPM drenaj suyunun tabakta durmamasını söylüyor.
  3. Nemi gider. Sızıntıları onar, fan ya da nem alıcı kullan, banyoyu havalandır (UC IPM, Colorado State).
  4. Kümeleri süpür. Görürsen elektrik süpürgesiyle çek; Virginia Tech ve UC IPM bunu öneriyor.
  5. Çürüyen maddeyi ve küfü al. Toprak akarları organik maddeyi takip eder ve WSU onu kaldırmanın yardımcı olduğunu söylüyor (toprağın üstündeki tüycüklü küf için beyaz küf rehberine bak).
  6. Drenajı kontrol et. Hep sulu kalan saksı nüfusu ayakta tutar.

Üst katman kuruyunca bir iki hafta içinde sayının düşmesini bekle. Bir gecede yok olmazlar ve olmaları da gerekmez.

Springtail için böcek ilacı gerekir mi?

Genellikle hayır. UC IPM böcek ilacı spreylerinin genelde önerilmediğini, çoğu zaman süpürmeden daha iyi olmadığını ve nem düzeltilmezse yalnızca geçici rahatlık sağladığını söylüyor. Virginia Tech nemi yönetmenin spreylerden daha etkili olduğunu belirtiyor. Colorado State springtail'lerin çoğu böcek ilacına oldukça dirençli olduğunu, etkinliğin tartışmalı olduğunu ekliyor. Colorado State mümkünse iç mekânda böcek ilacından kaçınmayı söylüyor. Yukarıdaki kuru toprak adımlarıyla başla; bir ürün kullanacaksan etiketinde ev bitkileri ve iç mekân kullanımı yazdığından emin ol ve etiketi harfiyen uygula.

Birden springtail neden çıktı?

Genellikle üç nedenden biri: eskisinden fazla suladın, yeni gelen saksı nemliydi ya da dışarıda hava değişti. Colorado State iç mekân springtail istilalarının çoğu zaman sıcak ve kuru yaz havasının onları çimenlerden ve topraktan dışarı itmesiyle geldiğini ve bu göçlerin genellikle bir haftadan kısa sürdüğünü söylüyor. UC IPM ise pencere tellerinden, kapılardan ve saksı bitkileriyle girdiklerini, nem bulamazlarsa girdikten kısa süre sonra öldüklerini belirtiyor. Sıcak Türkiye yazlarında yazı balkonda ya da bahçede geçiren bitkiler içeri girişin olağan yoludur.

Banyoda ya da mutfakta da varlarsa?

Springtail'ler nemin biriktiği her yerde toplanır: mutfak evyeleri, küvetler, giderler, nemli bodrumlar ve saksı toprağı (UC IPM, Colorado State). Evye ya da küvetteyse giderden akıt; UC IPM giderlere asla böcek ilacı dökülmemesini ya da sıkılmamasını söylüyor. Sızıntıları onar, banyoyu havalandır, küflü derz ve kapı fitillerini temizle (Virginia Tech), kapı ve tel çevresindeki boşlukları kapat. Nem bulamayan springtail'ler içeri girdikten kısa süre sonra ölür; bu yüzden evi kurutmak tek tek böcek kovalamaktan daha hızlı sonuç verir.

Mikroskop altında yarım milimetre boyunda bir oribatid (boynuzlu) akar.
Mikroskop altında yarım milimetre boyunda bir oribatid (boynuzlu) akar.Fotoğraf: NTNU Vitenskapsmuseet · CC BY 2.0

Zıplamıyorlarsa?

Bir daha bak. Minik siyah noktalar başka zararlılar olabilir: topraktan uçarak kalkan küçük sinekler, çok sayıda olduğunda köklere zarar verebilen mantar sinekleridir; daha geniş ayrım bitkide minik siyah böcekler ve saksıda küçük sinekler yazılarında. Yapraktaki akarlar ise başka bir konu: bitki emen akarlar bitki hücrelerini deler, benekler ve şekil bozukluğu yapar (University of Maryland), yani ağ örgüsü ya da benekli yapraklar toprak akarına değil kırmızı örümceğe işaret eder. Ne olduğunu anlayamazsan Flori'nin Lab araçları fotoğraftan zararlı analizi yapabilir.

Ne zaman endişelenmeli?

Böcek var diye değil, bitki geriliyorsa endişelen. Islak, ekşi kokan toprakla birlikte sararma, solma ya da yumuşayan gövde kök sorunlarını gösterir; springtail'ler yalnızca eşlik eder. Kökleri kontrol et: sağlıklı kökler beyazdır, kahverengi ya da siyah kökler çürümeyi düşündürür. Sulamayı düzelt, saksıyı kurut; zıplayan noktalar kendiliğinden azalır. Bitki sağlıklıysa ve toprakta yalnızca birkaç minik nokta varsa yapacak başka bir şey yok: sulama düzenini koru ve topraktan dikkatle kontrol etmeyi sürdür.

Sık sorulan sorular

Ev bitkilerindeki springtail zararlı mı?

Genelde değil. UC IPM onları çürüyen madde, mantar ve küf yiyen, çoğunlukla zararsız temizleyiciler olarak tanımlıyor. Bazı türler fideyi kemirir ama olgun bitki önemli ölçüde zarar görmez.

Saksıdaki springtail nasıl yok edilir?

Sulamalar arasında toprağı kurut, tabağı boşalt, nemli yerleri düzelt ve kümeleri süpür. Üniversite kaynakları nem kontrolünün spreyden daha iyi çalıştığını söylüyor.

Toprak akarı ile kırmızı örümcek aynı şey mi?

Hayır. Oribatid toprak akarları bitkiye zarar vermemesi beklenen temizleyicilerdir (WSU). Kırmızı örümcek ise yapraktan beslenir, benek ve şekil bozukluğu yapar.

Sulayınca bitkimde neden springtail görüyorum?

Springtail'ler nem ister, ıslak toprakta toplanır ve en çok sulamadan hemen sonra fark edilir. Yoğun bir nüfus genelde toprağın fazla ıslak kaldığı anlamına gelir.

Kaynaklar

Flori editör ekibi

Flori ekibi tarafından yazıldı ve doğrulandı. Her rehber RHS, üniversite yayım servisleri ve ASPCA gibi bahçecilik kaynaklarına dayanır; tavsiyeler değiştikçe güncellenir. Rehberleri nasıl yazıyoruz

Genel bitki bakım bilgisidir. Her bitki farklıdır; değerli bir bitkide ya da hızla yayılan bir sorunda yerel bir fidanlığa veya bitki uzmanına danış.