Bahçeyi Kışa Hazırlama: Kontrol Listesi

Bahçeyi kışa hazırlama: saksı, musluk, tarh, ağaç, çim, alet ve yaban hayatı için tek sayfalık liste ve Türkiye'de bölgeye göre zamanlama.

Bahçeyi Kışa Hazırlama: Kontrol ListesiFotoğraf: Scott Wylie · CC BY 4.0
Kısa cevap

Kışa hazırlığı şu sırayla yap: ilk don uyarısında hassas bitkileri ve saksıları koru, sert dondan önce muslukları ve hortumları boşaltıp yalıt, tarhları yaklaşık 4-5 cm malçla, yeni ağaçları toprak donana kadar sula, aletleri ve kimyasalları temizleyip 4 °C üzerinde sakla; yaban hayatı için tohum başlarını ve barınak bırak.

Öne çıkanlar

  1. Takvime göre değil ilk don uyarısında başla; Türkiye'de kıyılar, Marmara ve İç Anadolu için zamanlama çok farklı.
  2. İlk sert dondan önce hortumları ve sulamayı boşalt, dış muslukları yalıt.
  3. Saksılar baştan başa donar: duvar dibinde grupla, sar ve tabakları kaldır.
  4. Tarhları yaklaşık 4-5 cm malçla ve sezon sonunda azotlu gübreden kaçın.
  5. İlaç ve gübreleri 4 °C üzerinde sakla; yaban hayatı için tohum başı ve dal yığını bırak.
Bu sayfada11
  1. Bahçe kışa nasıl hazırlanır?
  2. Ne zaman başlamalısın?
  3. Bahçeyi kışa hazırlama kontrol listesi
  4. 1. Saksılar ve hassas bitkiler için ne yapmalı?
  5. 2. Musluklar, hortumlar ve sulama nasıl kışa hazırlanır?
  6. 3. Tarhlar ve toprak için ne yapılır?
  7. 4. Ağaçlar, çalılar ve güller nasıl korunur?
  8. 5. Aletler ve kimyasallarda nelere dikkat edilmeli?
  9. 6. Yaban hayatına nasıl yardım edilir?
  10. Kış bahçesi hakkında iki yanlış inanış
  11. Hangi sırayla yapmalı?

Bahçe kışa nasıl hazırlanır?

Bahçeyi kışa hazırlarken yedi alanı, dondan zarar görme hızına göre sırayla yap: önce hassas bitkiler ve saksılar, sonra su muslukları ve hortumlar, ardından tarhlar ve toprak, ağaçlar ve çalılar, çim, aletler ve kimyasallar, en sonda da yaban hayatı için barınak. Bu, tüm bahçe için genel kontrol listesi. Ekran görüntüsü alıp saklayabilesin diye hazırlandı; don örtüleri, çim, gül, zeytin ve budama için ayrıntıları tekrarlamak yerine detaylı rehberlerimize yönlendiriyor. Türkiye'nin bölgelerinde zamanlama oldukça farklı olduğu için bölge tablosu da var.

Ne zaman başlamalısın?

Takvim tarihine göre değil, don tahmin edildiğinde başla. RHS kış örtülerinin ilk don işaretinde konmasını, Colorado Eyalet Üniversitesi de gece sıcaklığının sıfırın altına inme tehlikesi olduğunda hassas bitkilerin sıra örtüsüyle kapatılmasını öneriyor. Türkiye'de zamanlama bahçenin nerede olduğuna bağlı:

BölgeKış düzeniSenin için anlamı
Akdeniz ve Ege kıyısıIlık kışlar, ara sıra soğuk dalgasıÇoğu bitki dışarıda kalır; hava tahminine bak, yalnızca don bildirildiğinde hassas saksıları koru
Marmara ve KaradenizSerin ve yağışlı, bazı gecelerde donİyi drenaj örtüler kadar önemli; saksıları ıslak zeminden kaldır
İç ve Doğu AnadoluSert donlu soğuk kışlarListenin tamamını erken yap: su hatlarını boşalt, saksıları ve genç ağaçları sar, hassas bitkileri içeri al

Bu tablo genel bir rehberdir. Yöredeki bahçıvanların ya da meteoroloji servisinin söyleyeceği kendi ilk don tarihin, her pratik kuraldan değerlidir. Daha erken temizlik işleri için sonbahar bahçe bakımı yazımıza bak.

Bahçeyi kışa hazırlama kontrol listesi

AlanYapılacakAyrıntı
Hassas bitkiler ve saksılarİçeri al ya da sar; saksıları duvar dibinde grupla; tabakları kaldırbahçe bitkilerini dondan koruma rehberine bak
Musluklar, hortumlar, sulamaBoşalt, kapat, yalıtİlk sert dondan önce
Tarhlar ve toprakMalçla ya da yaprak bırak; geç azotlu gübre vermeMalç yaklaşık 4-5 cm
Ağaçlar ve çalılarYenilerini sula; genç gövdeleri sarBudama: meyve ağaçları ve zeytin
GüllerYaprakları tırmıkla; yalnızca kışı sert yerde korugülün kış bakımı
ÇimDonlu çimde yürüme; kalın yaprak katmanını kaldırçimin sonbahar ve kış bakımı
Aletler ve kimyasallarTemizle, kurula, yağla; ürünleri donmayan yerde sakla4 °C'nin üzerinde
Yaban hayatıTohum başlarını, bir dal yığınını ve suyu bırakYemlik ve taze su
Soğuk bir sabahda bir çalının yapraklarını kaplayan kırağı.
Soğuk bir sabahda bir çalının yapraklarını kaplayan kırağı.Fotoğraf: Andy / Andrew Fogg from near Cambridge, UK · CC BY 2.0

1. Saksılar ve hassas bitkiler için ne yapmalı?

Saksılar bahçenin en açıkta kalan kısmıdır, çünkü kök topunun tamamı donabilir. RHS kapların kuru, korunaklı yerlerde birbirine yakın gruplanmasını öneriyor; saksıları köpüklü naylon ya da samanla sarmanın ya da kenarı hafifçe görünecek şekilde toprağa gömmenin köklerin donmasını önlediğini söylüyor. Saksıların suda durmaması için kışın tabakları kaldır ve don tahmin edilirken sulama. Kalın tülbent yaklaşık 2 °C dondan koruma sağlar; yani hafif donda işe yarar, sert ayazda yetmez. Saksıdaki herdem yeşil bitkileri, özellikle yağmurun ulaşamadığı örtülü yerlerde, haftada en az bir kez kontrol et ve kışın gübre verme. Saksıdaki zeytin özel bir durumdur; saksıda zeytin ağacı kış bakımı rehberimizde anlatılıyor.

2. Musluklar, hortumlar ve sulama nasıl kışa hazırlanır?

Donan su boruları çatlatır, bu yüzden bu iş havayla yarışır. UConn Extension dış su sistemlerinin donma sıcaklıkları gelmeden hazırlanmasını söylüyor: sulama sistemini boşalt ya da dış su hattını kapat, sonra kalan basıncı atmak için dış vanaları aç. Colorado Eyalet Üniversitesi sprinkler sistemini basınçlı havayla boşaltmayı, dış hortum bağlantılarını ve muslukları yalıtmayı öneriyor. Hortumları boşaltıp sar ve bir depoda ya da garajda sakla; Iowa State kıvrılmasınlar diye makaraya ya da düz bir şekilde bobin yapmayı, UConn da Y bağlantılarını söküp içeride saklamayı öneriyor, çünkü plastik çatlayabilir.

3. Tarhlar ve toprak için ne yapılır?

Çıplak toprak kış yağmurunda yapısını kaybeder. RHS malçlamanın şiddetli yağmurdan sonra sıkışmayı ve erozyonu azalttığını, eylülde hardal gibi bir yeşil gübre ekmenin besin yıkanmasını azalttığını söylüyor; ilkbaharda toprağa karıştır. Colorado Eyalet Üniversitesi dikim tarhlarının yaklaşık 4-5 cm kalınlığında malç ya da tırmıklanmış yaprakla örtülmesini öneriyor. Sezon sonunda azotlu gübrelerden kaçın, çünkü RHS bunların dondan zarar gören sulu sürgünleri teşvik ettiği konusunda uyarıyor. Kesilmiş Noel ağacı dalları da çok yıllıkların üzerinde iyi bir kış malçı olur (Iowa State).

Bir bahçede herdem yeşil çalıların ve çitlerin üzerinde biriken kar.
Bir bahçede herdem yeşil çalıların ve çitlerin üzerinde biriken kar.Fotoğraf: Primasz · Public domain

4. Ağaçlar, çalılar ve güller nasıl korunur?

Iowa State, toprak donana kadar yeni dikilen ağaç ve çalıları toprak kuruyunca sulamayı öneriyor; Colorado Eyalet Üniversitesi de gerekirse kasım ve aralık boyunca 4 °C'nin üzerindeki günlerde sulamayı söylüyor. Colorado ayrıca iki yaşından küçük ağaçların gövdelerinin dondan zarar görmemesi için sarılmasını öneriyor. Kardan sonra RHS, dallarda biriktikçe karı silkelemeyi öneriyor, çünkü ağır kar dalları kırabilir. Soğuk rüzgârlar herdem yeşilleri yakabilir; açık arazide bir rüzgâr perdesi yardımcı olur. Her şeyi şimdi budama: kışın meyve ağaçları ve zeytin budama rehberimiz neyi ne zaman keseceğini, gül rehberimiz de yaprakları neden tırmıklayıp budamayı ilkbahara bırakman gerektiğini anlatıyor.

5. Aletler ve kimyasallarda nelere dikkat edilmeli?

Iowa State, aletlerin üzerindeki topraklaşmış kalıntıları kazımayı, yıkayıp kurutmayı, bıçakları bilemeyi, metal yüzeyleri yağlamayı ve kuru bir yerde saklamayı öneriyor. Saksıları yeniden kullanmadan önce temizle ve dezenfekte et, çünkü eski kaplarda hastalık yapan mantarlar barınabilir. İlaç, gübre ve diğer kimyasalları sıcaklığın 4 °C'nin üzerinde kaldığı yere taşı ki kaplar donup çatlamasın ya da sızıntı yapmasın; saklama talimatı için etikete bak (UConn). Cam yağmur ölçerleri ve seramik kuş banyolarını içeri al ya da ters çevir, çünkü donma onları kırabilir (UConn).

Karlı bir fonda bir dalın üzerinde duran bir kızılgerdan.
Karlı bir fonda bir dalın üzerinde duran bir kızılgerdan.Fotoğraf: Samuel Tobler · CC BY 4.0

6. Yaban hayatına nasıl yardım edilir?

Kış bahçesinin çıplak olması gerekmez. Colorado Eyalet Üniversitesi süs otlarının tohum başlarını kış görüntüsü ve kuşlara yiyecek olarak ayakta bırakmayı, sakin bir köşede dal ve yapraklardan barınak olacak bir yığın yapmayı öneriyor. Iowa State sert havalarda kuşlara yiyecek ve su vermeyi, varsa kuş banyosu ısıtıcısı kullanmayı tavsiye ediyor. Kuş yemini kemirgenlerden korunaklı kaplarda sakla ve torbalı malçı kemirgenlerden uzak tut (UConn).

Kış bahçesi hakkında iki yanlış inanış

  • "Her şeyi ört." Dayanıklı çok yıllıklar, çalılar ve güller genellikle örtüye ihtiyaç duymaz; hassas ve saksıdaki bitkileri koru. Örtülerin de kuru kalması gerekir, bu yüzden uzun ılık dönemlerde kaldır.
  • "Sonbaharda her şeyi kes." Ayakta duran tohum başları kuşları besler, biraz dağınıklık yaban hayatına barınak olur. Yalnızca hastalıklı ya da zarar görmüş kısımları kes.

Hangi sırayla yapmalı?

  1. Hava soğuyacağında hassas bitkileri ve saksıları koru.
  2. İlk sert dondan önce su hatlarını boşalt ve yalıt.
  3. Tarhları malçla ve yeni ağaçları sula.
  4. Aletleri ve kimyasalları temizle, yağla ve sakla.
  5. Yaban hayatı için barınak ve su bırak.

Bahçen saksılara, tarhlara ve balkona yayılıyorsa Flori bitkilerini konuma göre ayırmanı ve bakım hatırlatmaları kurmanı sağlar; böylece sarılmış bitkiler ve ılık dönem kontrolleri unutulmaz.

Sık sorulan sorular

Bahçeyi kışa ne zaman hazırlamalıyım?

Don tahmin edildiğinde. RHS kış örtülerinin ilk don işaretinde konmasını, Colorado State de gece sıcaklığının sıfırın altına inme tehlikesinde hassas bitkilerin örtülmesini öneriyor.

Bahçe hortumlarını boşaltmam gerekir mi?

Evet. Iowa State hortumların boşaltılıp içeri alınmasını, UConn da Y bağlantılarının sökülüp içeride saklanmasını söylüyor; plastik çatlayabilir.

Kıştan önce her şeyi kesmeli miyim?

Hayır. Colorado State süs otlarının tohum başlarını kış görüntüsü ve kuşlar için bırakmayı öneriyor. Yalnızca hastalıklı ya da zarar görmüş kısımları kes.

Türkiye'nin kıyı bölgelerinde kış hazırlığı farklı mı?

Evet. Akdeniz ve Ege kıyısında kışlar ılıktır; yalnızca don tahmin edildiğinde hassas saksıları koru. İç Anadolu'da don daha sert olduğu için listenin tamamını erken yap.

Kaynaklar

Flori editör ekibi

Flori ekibi tarafından yazıldı ve doğrulandı. Her rehber RHS, üniversite yayım servisleri ve ASPCA gibi bahçecilik kaynaklarına dayanır; tavsiyeler değiştikçe güncellenir. Rehberleri nasıl yazıyoruz

Genel bitki bakım bilgisidir. Her bitki farklıdır; değerli bir bitkide ya da hızla yayılan bir sorunda yerel bir fidanlığa veya bitki uzmanına danış.